ESG Raporlaması Filolar İçin Ne Anlama Geliyor?
Sürdürülebilirlik raporlaması artık yalnızca büyük holdinglerin konusu değil. Araç filosu olan her şirketin karbon ayak izinde yakıt ilk sırada yer alıyor. Bu yazıda ESG raporlamasının filolardan ne istediğini, ölçemediğiniz verinin neden raporlanamayacağını ve UTTS ile yakıt verisini nasıl rapora hazır hale getirebileceğinizi anlatıyoruz.
ESG Nedir, Neden Şimdi Gündemde?
ESG; Çevresel (Environmental), Sosyal (Social) ve Yönetişim (Governance) kelimelerinin baş harflerinden oluşur. Bir şirketin yalnızca ne kadar kâr ettiğini değil, bu kârı nasıl elde ettiğini de ölçen bir çerçevedir.
Türkiye'de bu konu son birkaç yılda hızla somutlaştı:
Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), Kamu Gözetimi Kurumu tarafından yayımlandı ve belirli büyüklüğü aşan şirketler için raporlama zorunlu hale geldi.
İklim Kanunu ile emisyonların izlenmesi, raporlanması ve ileride bir emisyon ticaret sistemi kurulması yasal zemine oturdu.
Avrupa Birliği'ne ihracat yapan firmalar, müşterilerinden gelen tedarik zinciri emisyon verisi taleplerini her geçen gün daha sık alıyor.
Kısacası, bugün doğrudan raporlama yükümlülüğü olmayan bir şirket bile, çalıştığı büyük müşterinin raporunun bir parçası olduğu için bu verileri sağlamak zorunda kalabiliyor.
Filolar ESG'nin Neresinde Duruyor?
ESG'nin "E" ayağında en çok konuşulan kavram sera gazı emisyonlarıdır ve bunlar üç kapsamda sınıflandırılır:
Kapsam 1 – Doğrudan emisyonlar: Şirketin sahip olduğu veya kontrol ettiği kaynaklardan çıkan emisyonlar. Filo örneği: şirket araçlarının yaktığı benzin ve motorin.
Kapsam 2 – Satın alınan enerji: Satın alınan enerjiden kaynaklanan dolaylı emisyonlar. Filo örneği: elektrikli araçların şarjında kullanılan elektrik.
Kapsam 3 – Değer zinciri: Değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonlar. Filo örneği: dış kaynaklı lojistik, çalışanların iş seyahatleri.
Lojistik, dağıtım, saha servisi veya satış ekibi olan bir şirkette filo yakıtı çoğu zaman Kapsam 1 emisyonlarının en büyük kalemidir. Yani filonuzun yakıt verisini doğru tutmadan, şirketinizin karbon ayak izini doğru hesaplamanız mümkün değildir.
Hesap Aslında Basit: Litre × Emisyon Faktörü
Yakıt kaynaklı emisyon hesabının temeli oldukça sadedir:
Tüketilen yakıt (litre) × Yakıt türünün emisyon faktörü = CO₂ emisyonu
Yaklaşık değerlerle:
1 litre motorin ≈ 2,7 kg CO₂
1 litre benzin ≈ 2,3 kg CO₂
Örneğin ayda 10.000 litre motorin tüketen bir filo, yalnızca yakıttan kaynaklı olarak ayda yaklaşık 27 ton CO₂ salar; bu da yılda 300 tonun üzerinde bir emisyon anlamına gelir.
Resmî raporlamada, kullandığınız standardın veya danışmanınızın belirlediği güncel emisyon faktörlerini esas almanız gerekir.
Formül basit; zor olan, doğru ve eksiksiz litre verisine ulaşmaktır.
Asıl Sorun: Dağınık Fişler, Eksik Veri
Birçok şirkette yakıt verisi hâlâ şu şekilde toplanıyor:
Sürücülerin farklı istasyonlardan getirdiği masraf fişleri,
Elle girilen, zaman zaman hatalı veya eksik plaka bilgileri,
Kaybolan, geç teslim edilen ya da hiç teslim edilmeyen fişler,
Litre yerine yalnızca TL tutarının kaydedildiği muhasebe kayıtları.
Bu tablo ESG raporlaması açısından ciddi bir risk oluşturur. Denetçi veya müşteri, raporladığınız rakamın kaynağını sorduğunda, bir yığın fişin toplamından fazlasını gösterebilmeniz gerekir. Tutar bazlı kayıtlar ise fiyat değişimleri nedeniyle litreye güvenilir şekilde çevrilemez.
Ölçemediğiniz şeyi raporlayamaz, raporlayamadığınız şeyi de iyileştiremezsiniz.
UTTS: Yakıt Verisini Kaynağında Doğru Toplamak
Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS), 1 Ocak 2025 itibarıyla akaryakıt giderini vergi matrahından düşen ticari araçlar için zorunlu hale geldi. Temel amacı vergi uyumu ve kayıt dışılıkla mücadele olsa da, sağladığı veri ESG raporlaması için de son derece değerlidir.
Maygold Petrol aracılığıyla kullandığınız Shell Taşıt Tanıma Sistemi ile her yakıt alımında şu bilgiler otomatik olarak kayıt altına alınır:
Aracın plakası (elle giriş yok, hata yok)
Tarih ve saat
Yakıt türü
Alınan yakıt miktarı (litre)
Tutar (TL)
Yakıtın alındığı istasyon
Bu veriler sayesinde:
Kapsam 1 hesabınız sağlam bir temele oturur. Araç ve yakıt türü bazında litre verisi doğrudan emisyon faktörleriyle çarpılabilir.
Denetlenebilir bir iz oluşur. Her rakamın arkasında tarihli, saatli, plakalı bir kayıt bulunur.
Dönemsel raporlama kolaylaşır. Müşteri panelinden günlük, haftalık veya aylık raporlar alabilir, fatura ekinde detaylı döküm isteyebilirsiniz.
Tek kaynak, tek fatura. Onlarca istasyondan gelen dağınık fişler yerine, tüm alımlar tek bir merkezden faturalandırılır.
Veriden Aksiyona: Emisyonu Azaltmanın İlk Adımı
ESG raporlaması yalnızca bir yükümlülük değil, aynı zamanda bir yönetim aracıdır. Araç bazlı yakıt verisi elinizdeyken şu soruları sorabilirsiniz:
Hangi araçlar, benzer görevlerde diğerlerinden belirgin şekilde fazla yakıt tüketiyor? Bakım ihtiyacı, sürüş alışkanlığı veya rota sorunu olabilir.
Filonun yenilenmesi gereken bölümü hangisi? Tüketim verisi, hangi araçların önce değiştirilmesi gerektiğini ortaya koyar.
Hibrit veya elektrikli araca geçiş nerede en çok fark yaratır? En yüksek tüketimli, şehir içi kullanılan araçlar genellikle ilk adaylardır.
Yakıt suistimali var mı? Aracın deposunun kapasitesini aşan veya olağan dışı saatlerde yapılan alımlar hem maliyet hem de emisyon verisini çarpıtır.
Yakıt tüketimindeki her yüzde 10'luk iyileşme, hem maliyetinizde hem de raporladığınız emisyonlarda doğrudan karşılık bulur. Sürdürülebilirlik ile verimlilik burada aynı hedefe hizmet eder.
Filo Yöneticileri İçin Kısa Kontrol Listesi
Filodaki tüm ticari araçlar UTTS'ye dahil mi?
Yakıt verisi litre bazında ve araç bazında tutuluyor mu?
Sistem dışı yakıt alımları (varsa) ayrıca kayıt altına alınıyor mu?
Veriler aylık olarak sürdürülebilirlik veya muhasebe ekibiyle paylaşılıyor mu?
Hangi emisyon faktörlerinin kullanılacağı belirlendi mi?
Yüksek tüketimli araçlar için bir iyileştirme planı var mı?
Sonuç
ESG raporlaması filolar için yeni bir yük gibi görünebilir; ancak doğru altyapıyla bu süreç, zaten tutmanız gereken verinin düzenli hale getirilmesinden ibarettir. UTTS ile toplanan otomatik, plaka bazlı ve litre cinsinden yakıt verisi, karbon ayak izi hesabınızın en güvenilir başlangıç noktasıdır.
Filonuzun yakıt verisini rapora hazır hale getirmek için Maygold Petrol ekibiyle iletişime geçin.
Telefon: 0 (216) 491 59 59
E-posta: info@maygoldpetrol.com
